Dobry i zły sekret – jak rozmawiać o tym z dzieckiem?

Niespodzianka czy sekret: prosta różnica

• Niespodzianka to coś miłego dla kogoś innego: laurka dla taty, prezent dla babci, przyjęcie urodzinowe. Jest radosna i trwa krótko, bo niedługo wszyscy się o niej dowiedzą.
• Zły sekret to coś, przez co jest smutno, dziwnie albo strasznie. W brzuszku coś ściska, a ktoś mówi: „Nikomu nie mów”, „To nasz mały sekret” albo obiecuje nagrodę za milczenie.
• Zasada dla dziecka jest jedna: złego sekretu się nie trzyma. Mówi się o nim mamie, tacie albo innemu zaufanemu dorosłemu, i nikt nie będzie się za to złościł.

Brytyjska organizacja NSPCC, która od lat uczy dzieci zasad bezpieczeństwa ciała, zwraca uwagę, że zdanie „to nasz mały sekret” to jeden ze sposobów, w jaki sprawca sprawia, że dziecko boi się mówić. Dziecko, które zna różnicę między niespodzianką a sekretem, łatwiej rozpozna, że coś jest nie tak.

Pięć zasad dla dziecka

1. 1 Niespodzianka jest radosna. I wkrótce wszyscy się o niej dowiedzą. Taką tajemnicę można trzymać.
2. 2 Zły sekret to ten, przez który jest smutno albo dziwnie. Liczy się to, co dziecko czuje, a nie to, kto prosi o tajemnicę.
3. 3 Zły sekret mówię zaufanemu dorosłemu. Mamie, tacie albo innej osobie, którą razem wybraliście: babci, pani w przedszkolu. Jeśli ktoś nie słucha, mówię następnej osobie.
4. 4 Za powiedzenie nie ma kary ani złości. Nawet jeśli ktoś mówił, że będzie. To nigdy nie jest wina dziecka.
5. 5 Moje ciało jest moje. Mogę powiedzieć „nie” dotykowi, którego nie chcę, także od bliskich osób, i moje „nie” jest ważne.

Jak o tym rozmawiać

• Przy okazji, a nie na poważnej naradzie: po piosence, przy pakowaniu prezentu, przy czytaniu bajki. Kilka krótkich rozmów zostaje w głowie lepiej niż jedna długa.
• Spokojnie i bez straszenia. Nie trzeba mówić o przemocy ani używać trudnych słów: wystarczą słowa „niespodzianka”, „zły sekret”, „smutno”, „dziwnie”.
• W domu używajcie słowa „niespodzianka” zamiast „sekret” przy prezentach i miłych rzeczach. Wtedy „sekret” zostaje słowem na rzeczy, o których trzeba powiedzieć.
• Razem wybierzcie kilku zaufanych dorosłych, do których dziecko może przyjść: rodzic, babcia, pani w przedszkolu. Dobrze, żeby nie wszyscy byli z najbliższej rodziny.
• Szanujcie „nie” dziecka także w rodzinie. Jeśli nie chce całusa od cioci, wystarczy „cześć” albo przybicie piątki. Dziecko uczy się wtedy, że ma prawo do swojego ciała.
• Powtarzajcie, że zawsze może Wam o wszystkim powiedzieć i nie będzie za to złości ani kary.

Gdy dziecko powie o złym sekrecie

1. 1 Wysłuchaj spokojnie. Nawet jeśli to, co słyszysz, budzi w Tobie złość albo strach. Dziecko patrzy na Twoją twarz i z niej odczytuje, czy dobrze zrobiło.
2. 2 Uwierz i podziękuj. Powiedz: „Dobrze, że mi powiedziałeś. To nie jest twoja wina”. Nie wypytuj na siłę i nie dopytuj o szczegóły jak na przesłuchaniu.
3. 3 Nie obiecuj, że nikomu nie powiesz. Możesz potrzebować pomocy innych dorosłych. Powiedz raczej: „Zrobię wszystko, żebyś był bezpieczny”.
4. 4 Poproś o radę. Jeśli nie wiesz, co dalej, zadzwoń do specjalistów. Nie musisz mieć pewności, żeby zapytać.

800 100 100: bezpłatny i anonimowy telefon dla dorosłych w sprawie bezpieczeństwa dzieci (Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, w dni robocze). 116 111: Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży, całodobowy. W sytuacji zagrożenia: 112.

Zabawa: niespodzianka czy sekret?

Podawajcie na zmianę krótkie sytuacje, a dziecko mówi, czy to niespodzianka, czy zły sekret. Laurka dla taty na urodziny? Niespodzianka. Kolega zabrał zabawkę i mówi: „Nie mów pani”? Zły sekret, trzeba powiedzieć. Ktoś daje cukierka i mówi: „To będzie nasz sekret”? Zły sekret. Prezent dla babci schowany w szafie? Niespodzianka. Pochwalcie każdą odpowiedź, w której dziecko mówi, komu by powiedziało.

W piosence „Niespodzianka tak, sekret nie” Pikselek robi z mamą laurkę dla taty, a potem ktoś prosi go o sekret, przez który w brzuszku coś ściska. Posłuchajcie jej razem i porozmawiajcie: pytania są niżej.